alt text

Σχεδόν επτά χρόνια έχουν περάσει από την κυκλοφορία του Europa Universalis 3, του τρίτου μέρους της σειράς που ανέδειξε την Paradox ως τη μετρ των grand strategy, ενός υποείδους που πολλοί θα έλεγαν πως η ίδια δημιούργησε. Μέσα σε αυτό το διάστημα η Paradox έχει ωρίμασει σαν εταιρεία. Άρχισε να δίνει το χρόνο που χρειάζεται για να ολοκληρωθεί η ανάπτυξη των παιχνιδιών, αποφεύγοντας να τα κυκλοφορεί πριν την ώρα τους, έβγαλε τίτλους που ζητούσαν οι φίλοι των παιχνιδιών της χωρίς -συνήθως- να τους απογοητεύει, και στήριξε κάθε νέα μεγάλη κυκλοφορία της με patch, επεκτάσεις και νέο περιεχόμενο, έτσι ώστε ακόμα και οι απογοητευμένοι να μπορούν να βρουν παρηγοριά και οι πορωμένοι να πορώνονται ακόμα περισσότερο. Πέρσι, το Crusader Kings 2 θα μπορούσαμε να πούμε ότι έφερε την Paradox περισσότερο στο προσκήνιο και η ανακοίνωση του νέου Europa Universalis, μετά απ’ όλα αυτά, γέννησε μεγάλες προσδοκίες. Είναι πολύ ευχάριστο αλλά και μάλλον αναμενόμενο ότι η “νέα” Paradox καταφέρνει να ανταποκριθεί σε αυτές.

Για όσους δεν γνωρίζουν τη σειρά Europa Universalis, τα πράγματα είναι (θεωρητικά!) πολύ απλά. Ξεκινάτε στις 11 Νοεμβρίου του 1444 (ή οποιαδήποτε άλλη ημέρα θέλετε μέχρι τις 2 Ιανουαρίου του 1821) διαλέγοντας ένα οποιοδήποτε κράτος του κόσμου, από την πανίσχυρη Αγγλία, μέχρι την μακρινή δυναστεία των Μινγκ, το ετοιμόρροπο Βυζάντιο ή κάποιο γερμανικό πριγκιπάτο. Στόχος σας είναι η διαχείρισή του από οικονομικής, διπλωματικής, στρατιωτικής και τεχνολογικής πλευράς ώστε να κυριαρχήσετε στον κόσμο ή τουλάχιστον στην Ευρώπη, να γίνετε το πιο τεχνολογικά ανεπτυγμένο ή/και πολιτικά φιλελεύθερο κράτος ή, αν οι βλέψεις σας είναι μικρότερες και οι συνθήκες πολύ ζόρικες, απλά να επιζήσετε. Υπάρχει μόνο ο μεγάλος χάρτης του κόσμου (αντίθετα με το Total War όπου οι μεμονομένες μάχες είναι κομμάτι του παιχνιδιού), πιο όμορφος και λεπτομερής από ποτέ, με τα χρώματα των κρατών και τα σύνορα να σας κατευθύνουν, τους στρατούς να απεικονίζονται με μικρά μοντέλα, πάνω στον οποίο ο χρόνος κυλάει μέρα-μέρα (με επιλέξιμη ταχύτητα και δυνατότητα παύσης), καθιστώντας το παιχνίδι ένα υβρίδιο μεταξύ real-time και turn-based strategy.

Όπως και σε όλα τα παρόμοια παιχνίδια της Paradox που εμπνεύστηκαν από τα πρώτα Europa Universalis και έχουν τα παραπάνω κοινά στοιχεία, υπάρχει μια χαρακτηριστική έλλειψη ευρύτερων, “game-ίστικων” στόχων. Τουτέστιν, δεν κερδίζετε το παιχνίδι αν κατακτήσετε τον κόσμο ή έστω αν επιζήσετε... Υπάρχει βέβαια ένας μετρητής σκορ ο οποίος όμως δεν λέει και πάρα πολλά. Στην ουσία δεν υπάρχει κατάσταση νίκης. Mόνο ο παίκτης θέτει στόχους και ορίζει μέσα στο μυαλό του πότε θα έχει κερδίσει, αν θα τα έχει πάει καλά ή όχι. Επειδή στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπήρξε ποτέ, τελικά, μία κατάσταση νίκης, αλλά και για άλλους λόγους, όπως επειδή είτε χάνετε είτε κερδίζετε ο υπόλοιπος κόσμος απλά συνεχίζει να υφίσταται, πολλοί αποκαλούν τα grand strategy της Paradox “εξοιμοιωτές ιστορίας”.

Η αίσθηση του να πέφτει σταδιακά χρόνο με το χρόνο ο χειμώνας στον κόσμο είναι μοναδική...

Η αίσθηση του να πέφτει σταδιακά χρόνο με το χρόνο ο χειμώνας στον κόσμο είναι μοναδική...

Για την ακρίβεια όμως, δεν είναι η ιστορία που εξομοιώνεται αλλά οι συνθήκες της. Τί θα γινόταν στον κόσμο αν η Πορτογαλία αποίκιζε την Βόρεια Αμερική; Αν το Βυζάντιο επιζούσε; Αν τα σκανδιναβικά βασίλεια ενώνονταν; Αν η Ισπανία κατακτούσε τη Γαλλία; Οι πιθανότητες -και οι δυνατότητες- ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια σας. Το πρόβλημα είναι ότι για να μπορείτε κάθε φορά να αντιληφθείτε τις πλήρεις επιπτώσεις των πράξεών σας και να απολαύσετε το παιχνίδι στο έπακρο, πρέπει να ξέρετε κάτι από ιστορία. Εκτός φυσικά κι αν είστε σαν κι εμένα, που έμαθα ιστορία παίζοντας τέτοια παιχνίδια.

Αν τα μαθήματα ήταν τόσο απολαυστικά και πορωτικά και στο σχολείο, νομίζω πολύ περισσότεροι θα ήταν αυτοί που θα την μάθαιναν με μεγαλύτερη ευχαρίστηση. Ακόμα και αυτοί που δεν θα είχαν ξαναπαίξει τέτοια παιχνίδια ποτέ. Η Paradox με κάθε της τίτλο το κάνει όλο και ευκολότερο για κάποιον που δεν έχει ιδέα από το τυπικό interface των παιχνιδιών της (το οποίο ένας γνωστός μου είχε αποκαλέσει “φορολογική δήλωση”, και δεν είχε και τελείως άδικο!) να έρθει σε επαφή με αυτά και να τα παίξει από το μηδέν, κάτι που ανέκαθεν ήταν μεγάλο πρόβλημα της εταιρείας. Για καλή μας τύχη, το Europa Universalis 4 είναι πιο προσβάσιμο από ποτέ. Κάθε στοιχείο του interface είναι κατανοητό, κάθε υποκατηγορία και αναφορά έχει την επεξήγηση της με ένα γρήγορο rollover, υπάρχει ένα σύστημα με επεξηγήσεις διαθέσιμο ανα πάσα στιγμή σαν μίνι ενσωματωμένο αλλά διακριτικό tutorial, και κάθε μήνυμα που σας ειδοποιεί για κάποιο πρόβλημα στην αυτοκρατορία σας, πχ την υψηλή πιθανότητα επανάστασης, οδηγεί κατευθείαν στο υπομενού και την οθόνη διαχείρισης όπου πρέπει να κάνετε τις κατάλληλες μετατροπές ώστε να λύσετε το πρόβλημα. Πλέον οι επίδοξοι στρατηγοί και αυτοκράτορες δεν χρειάζεται να μυρίζουν τα αρχοντικά τους νύχια για να καταλάβουν γιατί ακριβώς η πλέμπα των επαναστατών αλωνίζει τη χώρα και τί ζητάει τέλος πάντων – ένα κλικ αρκεί!

Η αλήθεια είναι βέβαια πως υπάρχουν δεκάδες, για να μην πω εκατοντάδες μεταβλητές, οι οποίες είναι σημαντικές με τον δικό τους μικρό ή μεγάλο τρόπο. Κάποιες από αυτές παραμένουν ακόμα και για μένα μυστήριες μετά από τόσα χρόνια ενασχόλησης με τη σειρά. Οι βασικές, όπως οι prestige (τo κύρος), stability (που συμβολίζει την πολιτική σταθερότητα και ευημερία του κράτους σας), manpower (που είναι ο αριθμός των ετοιμοπόλεμων αντρών της επικράτειας) σας είναι κατανοητές από την πρώτη φορά και είναι πάντα εμφανείς στο πάνω μέρος της οθόνης. Άλλες όμως, όπως αυτές που καθορίζουν τη μαχητική ικανότητα των στρατών σας, το γιατί το τελευταίο σας “αίτημα φιλίας” (που εκείνη την εποχή λεγόταν “βασιλικός γάμος”) με τη γείτονα χώρα απέτυχε, ή τί ακριβώς είναι αυτό που καθορίζει τα εισοδήματα σας και πώς μπορείτε να τα αυξήσετε, είναι λίγο πιο δύσκολες στην κατανόηση και χρειάζεται αρκετή προσπάθεια, κόπο και τριβή για να αρχίσετε να εξοικειώνεστε μαζί τους.

Αν δεν προσέχετε τις εξελίξεις στον κόσμο, θα βρεθείτε προ εκπλήξεων.

Αν δεν προσέχετε τις εξελίξεις στον κόσμο, θα βρεθείτε προ εκπλήξεων.

Όσον αφορά τις βασικές διαφορές του παιχνιδιού με τον προκάτοχό του, η σημαντικότερη σίγουρα είναι η εισαγωγή των monarch points στο σύστημα, που αντικαθιστά το σύστημα με τους άξονες (sliders) που αντιπροσώπευε την εσωτερική πολιτική, την τεχνολογική εξέλιξη αλλά και τη διαχείριση και την ταυτότητα του κράτους γενικότερα. Όπως και στο Europa Universalis 3, κάθε βασιλιάς ή μονάρχης ο οποίος αναλαμβάνει με τη σειρά του την εξουσία στο φανταστικό σας κράτος, έχει μια βαθμολογία από το 0 μέχρι το 5 στη διαχείριση, στη διπλωματία και στη στρατηγική, δηλαδή οι θρυλικοί ηγέτες έχουν 5 σε όλα ή τουλάχιστον ένα. Πλέον όμως αυτές οι βαθμολογίες μετράνε σαν τροποποητές, που σε συνδυασμό με συμβούλους που μπορείτε να προσλαβετε με πληρωμή από τον κρατικό κορβανά, προστίθενται κάθε μήνα σε ένα σύνολο πόντων που χρησιμεύουν στο να αγοράζονται τεχνολογικές αναβαθμίσεις, νέα κτίρια για τις επαρχίες, εθνικές ιδέες οι οποίες δουλεύουν σαν δρόμοι εξειδίκευσης για το κράτος σας όπως τα talent trees, και πολλά άλλα. Με λίγα λόγια, αν ο ηγέτης σας είναι μηδενικό σε όλα... απλά ευχηθείτε να έχετε μια βασιλική κηδεία το συντομότερο.

Το πράγμα γίνεται πραγματικά ενδιαφέρον όταν οι υπερβολικοί πόλεμοι και οι νέες κατακτήσεις προκαλούν τον δείκτη υπερεξάπλωσης (overextension) να χτυπήσει κόκκινο. Όσο πιο ψηλός αυτός ο δείκτης, τόσο πιο πιθανό είναι, μαζί φυσικά και με πολλούς άλλους παράγοντες, οι καινούριες σας κτήσεις όσο και οι -μέχρι πρότεινος- πιστοί σας υπήκοοι να επαναστατήσουν. Ο μόνος τρόπος να κρατήσετε τον δείκτη υπερεξάπλωσης χαμηλά είναι η χρήση των monarch points για να κάνετε τα νέα σας αποκτήματα μέρος του πυρήνα της εθνικής σας συνείδησης. Για να μην μακρυγορούμε, οι ίδιοι πόντοι που χρησιμεύουν στην τεχνολογική και εσωτερική ανάπτυξη είναι οι ίδιοι που χρειάζονται για να κρατήσετε την αυτοκρατορία σας σταθερή, συνεκτική και ειρηνική. Όσο περισσότερο πόλεμο κάνετε, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να την κρατήσετε ενωμένη αλλά και τόσο πιο πίσω μένετε στην τεχνολογία. Αυτή η ισορροπία μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής είναι μια πολύ ωραία προσθήκη που κάνει τον πόλεμο μια υπόθεση που χρειάζεται πολύ περισσότερη σκέψη και ζύγισμα και δίνει άφθονο στρατηγικό βάθος στην καρδιά του σχεδιασμού του Europa Universalis 4.

Τα γραφικά είναι τα καλύτερα που έχουμε δει από την Paradox μέχρι τώρα - χωρίς αυτό να λέει πάρα πολλά, φυσικά.

Τα γραφικά είναι τα καλύτερα που έχουμε δει από την Paradox μέχρι τώρα - χωρίς αυτό να λέει πάρα πολλά, φυσικά.

Οι ίδιοι οι πόλεμοι δεν έχουν αλλάξει και πολύ. Η κρυφή μαγεία της αόρατης σύγκρισης στατιστικών ενός στρατού με τα τα στατιστικά του άλλου, μαζί με παραμέτρους όπως η εποχή, η μορφολογία της επαρχίας, η τεχνολογική υπεροχή, το ηθικό των στρατιωτών κτλ, παραμένει αναλείωτη. Αυτό που έχει εμβαθυνθεί αρκετά δεν είναι τόσο οι ίδιες οι χαρακτηριστικά πλούσιες επιλογές της σειράς στον τομέα της διπλωματίας όσο η ΑΙ των αντιπάλων χωρών. Δεν θα ξεχάσω πώς παρακαλούσα την Αυστρία για ειρήνη ενώ είχε κατακτήσει τα μισά μου εδάφη κι εκείνη πολύ απλά δεν δεχόταν, γιατί ήξερε ότι μπορούσε να κατακτήσει και τα άλλα μισά και να με ξεφτιλίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων... Το πώς υπολογίζεται το σκορ σε κάθε πόλεμο και τί δικαιούται ο κάθε αντίπαλος έχει εξελιχθεί και εκλεπτυνθεί πολύ και η ΑΙ ξέρει πάντα τί τη συμφέρει. Όταν μάλιστα ο παίκτης, ή όποια άλλη χώρα, ξεφύγει εκτός ελέγχου και αρχίζει και κατακτάει την Ευρώπη ως άλλος Σουλεϊμάν ή Ναπολέων, η ΑΙ καταφέρνει και δημιουργεί συμμαχίες ώστε να τον σταματήσει και να τον τιμωρήσει. Είναι ένα πολύ ενδιαφέρον καινούριο διπλωματικό στοιχείο που δίνει κι άλλο βάθος στη στρατηγική και κάνει το παιχνίδι πιο δύσκολο. Στο Europa Universalis 3, μετά από ένα σημείο, καμιά χώρα δεν μπορούσε να σταθεί στο πέρασμα ακόμα κι ενός μέτριου παίκτη με ένα ισχυρό κράτος.

Οι πόλεμοι πλέον όμως είναι τόσο ολοκληρωτικοί που ένα λάθος μπορεί να σας στοιχίσει τη μισή επικράτεια, πόσο μάλλον αν ο μόνος σας σύμμαχος είναι αποκλεισμένος στην άλλη άκρη της Ευρώπης κι επειδή δεν μπορεί να φέρει τους στρατούς του πίσω σας έχει σύρει σε έναν ανούσιο και ατελείωτο πόλεμο... Κάποιοι χειρισμοί και μικροκολληματάκια της ΑΙ μπορούν πραγματικά να φέρουν την καταστροφή. Ειδικά με το νέο πολύ προκλητικό και κατα τ’ άλλα ικανοποιητικό Ironman mode που απαγορεύει τη χρήση reload και κάνει αυτόματα autosave τουλάχιστον κάθε μήνα in-game (και είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μετράνε τα achievements). Τα λάθη αυτά δεν είναι πολλά και δεν χαλάνε το παιχνίδι και την απόλαυση που προσφέρει, αλλά για λίγο μπορούν να σπάσουν την ψευδαίσθηση του μεγαλείου.

Σε ποιο άλλο παιχνίδι μπορείτε να πάρετε το Βυζάντιο από το 1444 και να αλλάξετε τον ρου της ιστορίας;

Σε ποιο άλλο παιχνίδι μπορείτε να πάρετε το Βυζάντιο από το 1444 και να αλλάξετε τον ρου της ιστορίας;

Και όταν σπάσει αυτή η ψευδαίσθηση, καταλαβαίνετε ότι ήσασταν παγιδευμένοι σε μια χρονομπάλα η οποία σας ταξίδεψε έξι ώρες στον χρόνο, με τα πρωινά κοτσύφια και το φως της αυγής να είναι το μόνο που να σας θυμίζει ότι εκεί έξω υπάρχει ένας πραγματικός κόσμος. Αρκεί να σας πω ότι κάθε 10 χρόνια προόδου παίρνουν περίπου μία ώρα παιχνιδιού (για μένα τουλάχιστον και παίζοντας σχετικά γρήγορα), οπότε ένα ολοκληρωμένο campaign θα σας πάρει πολλές δεκάδες ώρες. Δυστυχώς ή ευτυχώς, είναι από τα πιο χρονοβόρα παιχνίδια, και αυτό το κάνει ιδιαίτερα δύσκολο να βρείτε ουσιαστικούς συμπαίκτες για multiplayer που θα δεχτούν να παίξουν για παραπάνω από μισή ώρα. Τόσα χρόνια μετά, ακόμα ψάχνω να παίξω Europa Universalis με παρέα. Κάτι μου λέει όμως πως σύντομα θα τα καταφέρω.

Η Paradox έκανε τη διαφορά κυκλοφορώντας την τελευταία της δημιουργία πολύ δυναμικά και ολοκληρωμένα, χωρίς πολλά τεχνικά προβλήματα, bugs και με μπόλικη προσοχή στην λεπτομέρεια. Με την ένθερμη υποστήριξη της κοινότητας, των δημιουργών των mods και του ίδιου του πάθους και της συνεργασίας του στούντιο με αυτούς, όλα δείχνουν πως το παιχνίδι οδεύει προς την τελειοποίηση και έχει αποκτήσει φίλους και παλμό. Σίγουρα, όσο κι αν το απλοποιήσουν, το Europa Universalis 4 έχει ιδιαίτερο κοινό και δεν είναι εύκολο για όλους να το πιάσουν και να το διασκεδάσουν. Ποτέ όμως δεν ήταν πιο εύκολο για κάποιον που θα έβλεπε τα παιχνίδια της Paradox σαν “φορολογικές δηλώσεις” να το δοκιμάσει και να δει αν τελικά τον ικανοποιεί. Αν ήταν έτσι το TAXISnet, δεν θα ξεκόλλαγα από τις ΔΟΥ...

  • Όμορφος χάρτης και γραφικά
  • Νέο, πολύ λειτουργικό interface
  • Πιο φιλικό στους νέους παίκτες
  • Το σύστημα των monarch points προσθέτει στρατηγικό βάθος
  • Μεγάλη προσοχή στην λεπτομέρεια
  • Καλή ΑΙ
  • Εθιστικό...
  • ...και πολύ χρονοβόρο!
  • Οι πόλεμοι είναι ολοκληρωτικοί
  • Κάποια bugs μπορούν να καταστρέψουν όλη την εμπειρία
  • Θέλει κάποιες γνώσεις ιστορίας για να το απολαύσετε πραγματικά
  • Συνεχίζει να είναι ένα πολύπλοκο και δύσκολο παιχνίδι
ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 9.0

ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ:PC, Mac, Linux
ΑΝΑΠΤΥΞΗ:Paradox
ΕΚΔΟΣΗ:Paradox
ΔΙΑΘΕΣΗ:Download
ΕΙΔΟΣ:Grand strategy
ΠΑΙΚΤΕΣ:Single-player, multiplayer
HM. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ:13/8/2013
PEGI:12
  • sarados

    Μπραβο φιλε πολυ ωραιο και αναλυτικο το κειμενο σου.Η αληθεια ειναι οτι το συγκεκριμενο παιχνιδι δεν το εχω παιξει ποτε καθοτι κολλημενος με τα εξαιρετικα Civilization και Total War νομιζω οτι επειδη ειμαι λατρης του turn-based strategy θα το τιμησω δεοντως !!!!

    • http://game20.gr Cubilone

      Ευχαριστώ, αξίζει να το δοκιμάσεις. Υπάρχει διαθέσιμο το demo μέσω του Steam για όποιον το σκέφτεται!

  • http://game20.gr Julian

    "Εγω προτιμω κονσολες λογω exclusives"

  • Zaratoth

    Και γαμώ. Έκαψα το Crusader Kings 2 και δηλώνω ψυχολογικά και σωματικά έτοιμος να μπω και σε αυτό. Παρεπιπτόντως, μήπως κατάφερες να περάσεις saves του CK2 σε αυτό;

    • http://game20.gr Cubilone

      Δυστυχώς όχι (και ήθελα πολύ), γιατί το CK2 που μας είχαν στείλει από την Paradox ήταν στο Gamer's Gate και το EU4 τώρα μας το έστειλαν μέσω Steam. Πρέπει και τα δύο παιχνίδια να τα έχεις στην ίδια πλατφόρμα για να κάνεις το conversion. Απ'όσο έχω δει και διαβάσει όμως η μετατροπή δουλεύει καλά.

  • Semper Fidelis

    Πολύ καλό review. Όπως και σχεδόν σε όλα τα προηγούμενα παιχνίδια της Paradox θα φύγουν εκατοντάδες ώρες.

  • ell-greco

    Νομίζω πως όντως το 9ρι το αξίζει. Θυμίζει έντονα CK2, αλλά είναι πιο απλοποιημένο το σύστημα με την πολιτική, οπότε όσοι δοκιμάσαν το CK2, και γουστάραν το συνιστώ ανεπιφύλακτα! όντως χάνεσαι με τις ώρες!!

    εγώ προσωπικά είχα κολλήσει με το βυζάντιο και ότι και να έκανα, μα ότι! δε κατάφερνα να τα βγάλω πέρα. Τελικά λύγισα και ''έκλεψα''..είδα τη λύση στο youtube. Μέχρι στιγμής υπό την αυτοκρατορία μου είναι τα βαλκάνια εώς την ουγγαρία και τα παράλια της τουρκίας (μου έχει μένει το κέντρο, δύσκολοι οι karaman λόγω της συμμαχίας με τους mamluks). Είμαι σε δίλημμα: να πάω αριστερά προς ευρώπη (πολωνοί είναι δυνατοί) ή να πορευτώ προς νότο και να ουσιαστικά να ανακτήσω την αυτοκρρατορία, (αλλά αν πάω νότια θα έχω θέμα με τους sunni που δύσκολα αλλάζουν θρησκεία), είμαι σύμμαχος με ρωσία αλλά θέλω και με αγγλία που όμως έχει ως σύμμαχο τη σουηδία που είναι αντίπαλος της ρωσίας.. παίδες χαμός, μόνο αυτό έχω να πω!

    • http://game20.gr Cubilone

      Το Βυζάντιο είναι απ'τις μεγαλύτερες προκλήσεις στο παιχνίδι, πέρα από τις OPMs (one-province minors) όπως η Αλβανία που είναι σχεδόν καταδικασμένες. Υπάρχουν πολύ καλοί οδηγοί και στα groups του Steam, όμως δυστυχώς παίζει ρόλο και η τύχη... Θα σου πρότεινα να πας νότια και να επικεντρωθείς στο piety ώστε οι ιεραπόστολοι σου να είναι πιο δυνατοί. Διάλεξε και religious national ideas. Η Ρωσία θα είναι δυνατός σύμμαχος, η Αγγλία συνήθως δεν ενδιαφέρεται για το τι γίνεται στην Ανατολική Μεσόγειο.

      Απ'τα καλύτερα παιχνίδια μου στο III, παρεπιμπτόντως ήταν όταν με τους Ιωαννίτες Ιππότες της Ρόδου είχα κάνει μια μίνι νησιωτική αυτοκρατορία: είχα την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κύπρο, την Μάλτα και την Κέρκυρα. Κράτησε μόνο για 20 χρόνια πριν να μου χτυπήσουν την πόρτα οι Οθωμανοί αλλά για κάποιον λόγο το είχα διασκεδάσει ιδιαίτερα...

      • ell-greco

        cubilone, να σε ρωτήσω, εκ του αποτελέσματος αξίζει κάποιος να δώσει τα 500κάτι νομίσματα για να αποκτήσει το 100% της παραγωγής?? επειδή δεν το έχω δοκιμάσει. ναι υπήρχαν κάποια ''προιόντα'' που είχαν τιμή πώλησης 3+ (2κατι η πραγματική τιμή) αλλά αξίζει? διότι ας πούμε οι εκκλησίες (+1 tax) αξίζουν, καθώς ο χρόνος αποπληρωμής είναι 50-60χρόνια..

        • http://game20.gr Cubilone

          Εξαρτάται! Πρώτον, αν θα έχεις εισόδημα μόλις τα ξοδέψεις για άλλα θέματα και δεύτερον αν έχεις χτίσει και τα άλλα κτίρια που αυξάνουν την παραγωγή. Αν είναι σε επαρχία που είναι στην ίδια ήπειρο με την πρωτεύουσα σου (δεν είναι αποικία δηλαδή, όπου μετράνε τα tariffs και όχι το production) βγάζει πολλά χρήματα από το production και trade value που είναι αλληλένδετα, αξίζει.Πάτα το κουμπί κάτω από την ασπίδα με τα εργαλεία κι αυτό θα σε βοηθήσει πολύ για να αποφασίσεις που να χτίσεις, ποια επαρχία έχει περισσότερα κέρδη κτλ. Εγώ ανακάλυψα ότι είχα μια επαρχία η οποία φαινόταν φτωχή γιατί ήταν κάπου στην Περσία, στη μέση του πουθενά, μακριά από μεγάλες πόλεις, αλλά ανακάλυψα ότι μπορούσα να την εκμεταλλευτώ γιατί παρήγαγε τσάι, το οποίο ήταν περιζήτητο (είχα ψηλό demand).

  • Kilia

    Ωραιο review, κανει κατανοητο ευκολα ενα τοσο πολυπλοκο παιχνιδι. Θα το τσιμπησω σε κανενα μηνα, δεν χανονται τετοιοι τιτλοι.

  • forneverarrow

    Μπράβο για το review!! Και πολύ μπράβο για το "Θέλει κάποιες γνώσεις ιστορίας για να το απολαύσετε πραγματικά" στα αρνητικά. Για εμένα είναι το μεγαλύτερο θετικό (λόγω σπουδών δηλαδή 🙂 ) αλλά όντως, όλα τα EU θέλουν ένα Α υπόβαθρο ιστορικών γνώσεων για να τα απολαύσεις!

    Παίζει να το τσιμπήσω για τις ώρες θέλω να ξεκουράζομαι στο γραφείο!

    • http://game20.gr Cubilone

      Για σένα, ή και για μένα, που μας αρέσει η ιστορία, είναι θετικό, όμως για κάποιον που δεν έχει ιδέα από ιστορία ή έστω από την ιστορία της εποχής, το παιχνίδι δεν είναι με τίποτα όσο κατανοητό όσο πχ τα Total War. Αν δηλαδή κάποιος έχει την εντύπωση ότι η Γερμανία ήταν ενωμένη εκείνη την εποχή, όπως αναπαριστάται στο Empire και στο Medieval II, θα τα παίξει. :Ρ

      • Giannis Giapitzakis

        Δεν νομίζω όσοι δεν γνωρίζουν ιστορία να ασχολούνται με τέτοια παιχνίδια.
        Φαίνεται πόλύ ενδιαφέρον. Θα ήθελα να το δω στο χ1 κάποια στιγμή στο μέλλον.

  • Κύρος ο Δεύτερος

    Τα τρία από τα πέντε αρνητικά (1,4,5) είναι στην ουσία θετικά. 🙂

    Κατά τα άλλα, εξαιρετικότατο review.

    • http://game20.gr Julian

      Lol οντως. Ειδικα για τις ιστορικες γνωσεις.

  • http://game20.gr Cubilone

    Ένα θα πω: απλά λυπάμαι όσους έχουν δουλειά και δεν μπορούν να το παίζουν όποτε θέλουν! Θα έχουν φαντασιώσεις και θα καταστρώνουν στρατηγικές στο γραφείο.

    • Zaratoth

      Ή και στη σχολή. Τουλάχιστον αυτό γινόταν με το CK2

    • forneverarrow

      Εμένα είναι η δουλειά μου η ιστορία κυριολεκτικά! Κατεβαίνει από τη βιβλιοθήκη η Ευρωπαϊκή Ιστορία του Burns (για βιβλιογραφικούς σκοπούς) και αρχίζουμε!! Θα το πάρω σήμερα μου φαίνεται!

      Σε laptop με i3 2,4Ghz και ATi 5470 512mb θα την παλέψει λογικά ε??

      • http://game20.gr Cubilone

        @forneverarrow Μια χαρά θα την παλέψει! Παίζει σχεδόν καλύτερα από το CK2 στο δικό μου PC χτεσινής τεχνολογίας.

    • http://game20.gr Julian

      Επομενω οι Ελληνες εχουμε πολλους λογους να παιξουμε το παιχνιδι. Απο την μια να κανουμε το Βυζαντιο παγκοσμια υπερδυναμη για παντα και απο την αλλη να αξιοποιησουμε την ανεργια μας. Win win situation

  • sarados

    με σκοτωνεις με το τελευταιο σχολιο Cubilone χεχεχεχε παντως λογικα θα το αγορασω γιατι μου αρεσει το μεγαλο φασμα στρατηγικης που εχει !!!!

  • http://www.gamesource.gr/ meh

    Λες να ηρθε η ωρα να το ριξω στα Grand Strategy?
    Πολυ ωραιο κειμενο Κιουμπιλονε!

  • mike

    Ωραιο review,ισως το καλυτερο strategy αν βαλουμε στην ακρη τις μαχες που απλα παρακολουθεις..και με πολυ μεγαλη αντοχη στο χρονο αφου καθε φορα και την ιδια χωρα να παρεις παντα αλλαζει ο κοσμος,η μονη σταθερα που παρατηρησα ειναι η..Γαλλια..(πολυ σπανια η 2η φωτο!!)

  • forneverarrow

    Το ξεκίνησα χτες το βράδυ αλλά κάπου μπερδεύτηκα! Ξέρει κανείς πως ανεβάζουμε το prestige?? Και επίσης, δεν μπορώ με τίποτα να βελτιώσω τα οικονομικά. Αφού τα χρήματα είναι λίγα δεν με αφήνει να χτίσω παραπάνω από 1 κτήριο...

    • ell-greco

      αν και είναι ''δουλειά'' του cubilone, το prestige, το ανεβάζεις είτε με πολέμους, είτε με αποστολές που κάνεις (ο πάπυρος, οταν πατήσεις την ασπίδα). Τα οικονομικά είναι το ''αγκάθι'' του παιχνιδιού, μόνο με trade,tax και πολέμους (αν νικήσεις κάποιον μπορείς να του ζητήσεις λεφτά) αλλά και πάλι πρέπει να έχεις το μηνιαίο ισοζύγιο θετικό!! (θα σου προτεινα να αποφύγεις τα δάνεια). είναι ζόρικο στην αρχή, αλλά μόλις εξοικειωθείς θα το λατρέψεις..

      • forneverarrow

        Ευχαριστώ για την βοήθεια! Κοίτα, τις αποστολές τις κάνω, αλλά και πάλι είναι δύσκολα τα πράγματα... από τη στιγμή που έχεις μόνο 3 merchants και 3 πράκτορες. Ελπίζω να τα καταφέρω. Πάντως το παιχνίδι είναι εξαιρετικό και με δυνατό ιστορικό υπόβαθρο!

  • http://game20.gr Cubilone

    To prestige ανεβαίνει αν έχεις υψηλό legitimacy (το οποίο ανεβαίνει αν κάνεις πολλούς βασσιλικούς γάμους - δείχνει ότι ο παρών ηγέτης σου είναι κοινώς αποδεκτώς από τους υπόλοιπους μονάρχες του κόσμου) κι επίσης όπως είπε ο ell greco με πολέμους και μάχες (περισσότερο αν είσαι rival των εχθρών σου), με events και με αποστολές. Για τα οικονομικά, δοκίμασε από το μενού των οικονομικών να μειώσεις τα έξοδα για τη συντήρηση του στρατού αν είσαι εκτός πολέμου και τα ξανανεβάζεις όταν μπεις σε πόλεμο. Αυτά είναι τα μεγαλύτερα έξοδα στο παιχνίδι συνήθως. Πρόσεξε επίσης ο στρατός και τα πλοία σου να μην είναι περισσότερα από το force limit (το βλέπεις στο tab με τα στρατιωτικά).

    Ενας καλός τρόπος για να βγάζετε περισσότερα λεφτά από το εμπόριο είναι να φτιάξετε μια αρμάδα με light ships και να την κάνετε να προστατεύει το εμπόριο σε ένα από τα κέντρα σας (είναι η στοίβα τα κέρματα δεξιά, μόλις πατήσετε πάνω στο πλοίο). Αυτό αυξάνει το trade power σας κατα πολύ, επομένως και το εισόδημα σας!

  • http://game20.gr Cubilone

    Επίσης όλοι με απορίες για το παιχνίδι δοκιμάστε το http://eu4wiki.com/Europa_Universalis_4_Wiki, είναι πραγματικά βοηθητικό!

    • forneverarrow

      Είσαι πρώτος!! Τώρα άρχισα να μπαίνω στο νόημα. Πήρα για αρχή τη Γαλλία στο 1444 αλλά τα έκανα χάλια... Τώρα ξεκίνησα από την αρχή με την Αυστρία και τα πάω καλά.

  • grotenfrod

    Μπράβο για ένα ακόμη άψογο review για μια μεγάλη σειρά. Σύντομα θα το πάρω κι αυτό (αφού τελειώσει το γιγάντιο campaign με Βυζαντινούς στο CK II).

  • Greek Avenger

    Ωραιο review αλλα εχω μερικες αποριες. Επειδη ασχολουμαι μονο με πσ3 εχω μηδαμινη γνωση για pc gaming αλλα με ενδιαφερει αυτο το παιχνιδι. Ποσο κοστιζει? Γινεται να το αγορασω σε cd ή μονο με στιμ? Παρακαλω απαντιστε!!

    • grotenfrod

      Μπορείς να το αγοράσεις και σε cd (30-40 euro) και στο steam. Κάνε ένα search skroutz και ebay.

  • George.Gk

    Μόλις χθες το τσίμπησα από steam και για την ώρα προσπαθώ να ανακαλύψω τα μυστικά του, προτού ξεκινήσω "σοβαρό" campaign με τους Βυζαντινούς φυσικά φυσικά!!!
    Το CKII το λάτρεψα και τολμώ να πω ότι βάζει σοβαρά υποψηφιότητα για το TOP 3 των strategy που έχω παίξει καθότι τα πιο έντονα rpg στοιχεία του, σε αντίθεση με τους άλλους τίτλους της paradox, κάνουν τη διαφορά για μένα...
    Είμαι σίγουρος ότι και το EU IV θα αποδειχτεί σπουδαίο παιχνίδι, οπότε το μόνο που φαίνεται να λείπει για την ώρα είναι ο ελεύθερος χρόνος!!!
    Εννοείται πολύ καλό και κατατοπιστικό (όπως και κάθε φορά) το review του Cubilone!

  • zaforius

    Παιδες οποιος παιζει τα strategy της paradox ας μπει στο γκρουπ μας στο fb Crusader Greeks διοργανωνουμε παιχνιδια multi κλπ! https://www.facebook.com/groups/560929727375581/

  • atzekosale

    Εγω παλι προσπαθησα χτες να παιξω το 3 ... και σπασαν τα νευρα μου δεν καταλαβαινα τιποτα.... και οσο διαβαζω και ξαναδιαβαζω το review σου και θελω τοσο πολυ να παιξω αυτο το παιχνιδι μου δινει στα νευρα που δεν μπορω να κατανοησω τι πρεπει να κανω... Δεν ειμαι εξπερ στα αγγλικα αλλα καποιες στοιχειωδεις γνωσεις τις εχω ....αλλα αυτο ρε φιλε ειναι λαβυρινθος... εχεις δικιο ειναι δυσκολο .. Σ ολα τα παιχνιδια στο μισαωρο πανω εχω καταλαβει τι πρεπει να κανω στο περιπου και σιγα σιγα γινομαι καλυτερος .. αλλα αυτο το παιχνιδι μ εχει τσατισει πολυ !!!!! και μονο που του βαζεις 9 και γω δεν καταλαβαινω την τυφλα μου εχω στραβωσει ασχημα ... χαχα

    • http://game20.gr Cubilone

      To 9αράκι πήγε στο 4, όχι στο 3! Το 3 είναι πιο δύσκολο πιστεύω στην εκμάθηση. Θα σου πρότεινα αν θες να το παλέψεις πραγματικά να ψάξεις για κάποιο tutorial στο youtube. Είναι πολύ βοηθητικά και αποτελεσματικά!

  • Kilia

    Παιδες βοηθεια, ειμαι σε μια φαση με απλετο ελευθερο χρονο και πρεπει να ασχοληθω επιτελους με ενα grand strategy.
    crusader kings 2 η europa universalis iv, εκτος αν υπαρχει και καποιο αλλο που μου διαφευγει.

    Αμαρτια που τοσα χρονια δεν αξιωθηκα αλλα τωρα ηρθε η ωρα. Να ανοιξουν και μερικα βιβλια με αφορμη τα παιχνιδια.

    • Zaratoth

      Crusader Kings 2 θα πρότεινα προσωπικά αλλά έχε αυτά υπόψην σου.

      CK2: Βασίζεται σε χαρακτήρες και έχει τρελή ίντριγκα.

      EU4: Βασίζεται σε κράτη και δεν έχει τόσο αναλυτικά χαρακτήρες που έχει το CK2.

      Επίσης, αν προτιμάς διάστημα και έχεις λίγο χρόνο να περιμένεις, σύμφωνα με ανεπίσημες πηγές κυκλοφορεί μέσα Φλεβάρη το Stellaris. Υποτίθεται πως θα έχει και καλύτερη εκμάθηση προς νέους, καθώς δεν θα σε χώνει από τα πρώτα δευτερόλεπτα με όλους τους μηχανισμούς να είναι απαραίτητοι όπως κάνουν τα CK2 και EU4.

      • Kilia

        Thanks zaratoth, επελεξα το crusader kings 2 τελικα και το stellaris μπηκε στην wishlist και περιμενει.